Paul Refsdal filmde Afghaanse verzetsstrijders
Op stap met de Taliban

28 augustus 2010

De Noorse journalist Paul Refsdal trok naar het Afghaanse hoogland en kreeg van commandant Dawran Safi toestemming om het dagdagelijkse leven van de Taliban te filmen. Refsdal was getuige van een aanval op een konvooi van het Amerikaanse leger in de buurt van de Khyber-Pass, maar filmde ook de menselijke kant van het leven van de verzetsstrijders; hoe ze samen eten, bidden en zich ontspannen.

Refsdal is al sinds 1984 actief als oorlogsjournalist en heeft zich gespecialiseerd in het filmen van guerrillastrijders. Eerder filmde hij verzetsgroepen in Europa, Azië en Latijns Amerika.

Aanvankelijk zijn de Talibanstrijders wantrouwig tegenover de 'lange, blanke man'. "Hij is echt bang van ons," mompelt er een, "en wij zijn echt bang van hem". De spanning is te snijden terwijl blikken op en neer schieten van de camera in de richting van het geluid van een vuurgevecht hoog in de bergen. Na enige tijd ontspannen de Taliban zich en tonen ze hun gezichten. "Hij filmt ons om te laten zien dat wij de slechteriken zijn," zeggen ze lachend. De mannen vermaken zich met een spel waarbij ze joekels van stenen zo ver mogelijk weg moeten gooien.

"De overvallen op de Taliban zijn een dagelijks ritueel. Vanuit hun posities hoog in de bergen vallen ze steeds weer de vijandelijke konvooien aan," legt Refsdal uit.

Ze zijn slecht bewapend, veel slechter dan tijdens de Russische bezetting in de jaren '80, en overleven vooral dankzij hun overtuiging en motivatie om het land te bevrijden van de Westerse bezetter.

In de reportage vertelt commandant Dawran hoe een andere groep strijders 30 Amerikanen doodde met Kalasjnikovs, en over een poging hem te vermoorden. Een verrader wilde de beloning van 400.000 dollar, die de Amerikanen voor hem uitgeloofd hadden, incasseren.

Dawran vertelt: "De verrader werd uit de auto gesleurd en geslagen met geweerkolven, maar daar maakte ik een einde aan. We kwamen bij een brug en ik zei tegen de jongens: 'Dit is de plek'. Er waren hoge rotsen. Ik zei: schiet hem dood en gooi hem van de rotsen."

De commandant zei echter dat hij van gedachten veranderde. "Ik keek hem aan en de helft van mijn haat verdween toen ik zijn miserabele toestand zag. Ik legde mijn hand op zijn schouder en zei: 'Jan Pacha, in de naam van Allah de Almachtige die ons geschapen heeft, ik vergeef je in zijn naam. Ga weg.' Hij kon het niet geloven."

Het luchtruim boven het gebied waar de Taliban zich ophouden wordt de hele dag door gevechtsvliegtuigen en drones doorkruist. De Talibanstrijders maken zich de meeste zorgen over de C-130 gunships, vanwege hun enorme vuurkracht.

De reportage van Refsdal werd uitgezonden door het Australische programma SBS Dateline, en toont het familieleven van de commandant en zijn vrouw (die overigens niet wordt getoond) en zijn drie kinderen.

Aan het einde van de reportage moeten de Talibanstrijders vluchten voor een Amerikaanse aanval. Bij terugkomst in het kamp blijken er twaalf personen gedood te zijn. "We zullen niet opgeven. God zal deze heilige strijders de overwinning schenken."

De groep zitten aangeslagen in een kring rond hun aanvoerder, die hen voorgaat in het gebed en ze hard maakt voor de strijd. Ze bespreken de tactiek voor een aanval. "Als we langs beide kanten een wapen hebben, en beide vuren tegelijk, dan kan hun infanterie niets meer uitrichten."

Een jonge strijder, de mascotte van de groep, ziet er nog steeds de humor van in en zingt in zijn walkie-talkie. "Zelfs tijdens de strijd gedraagt hij zich zo," lachen zijn kameraden.

De jonge soldaten zien Dawran als een wijze oude man - een Gandi met een Kalasjnikov. Ooit was hij een rijke grootgrondbezitter. Nu leeft hij in een stenen hutje. Als een liefhebbende vader speelt hij met zijn giechelende kinderen, terwijl hij zijn palmares opsomt. "Dit geweer heeft dertig Amerikanen gedood."

Na de Amerikaanse aanval op het kamp wordt Refsdal gesommeerd een veilig heenkomen te zoeken. Wanneer hij in Kaboel aankomt verneemt de Noor dat twee van de drie kinderen van de commandant bij de aanval zijn omgekomen.

Voor de goedmoedige Taliban-strijders is de dood van Dawran's kinderen een nog grotere motivatie om de strijd voort te zetten.

Bekijk hier een deel van de reportage.