Dexia
Die olifanten krijgen we nooit meer uit de porceleinkast

5 oktober 2011
Door Arjan Plantinga

De kogel is door de kerk als het gaat om Dexia, maar niemand wenst daaraan conclusies te verbinden. De directie van de bank heeft niets verkeerd gedaan. De Raad van Commissarissen heeft niets verkeerd gedaan. De ministers van Financiën (Lagarde, Reynders) hebben niets verkeerd gedaan en ook de regeringsleiders (Sarkozy, Leterme) hebben niets verkeerd gedaan. De aandeelhouders is uiteraard nooit iets opgevallen, en de Vlaamse gevestigde media hebben over het algemeen (net als wij) de grootste moeite om te begrijpen waar het schoentje nu eigenlijk knelt. Het verschil met onafhankelijke media als Zonnewind en de gevestigde massamedia is echter dat wij niet doen alsof er geen vuiltje aan de lucht is.

"Ach ja, Dexia is in de problemen, dan moet de staat bijspringen heh, en ja dat kost de belastingbetaler een slordige 15 miljard," zo stelt de standaardmorgenbvlgvahlbtrendsknack vandaag.

Alsof er verder niet aan de hand is.

Drie jaar geleden was Dexia (een bank die in 2004 uit Nederland verbannen werd vanwege woekerpraktijken) ook al de eerste die in de problemen kwam. Het Frans-Belgische conglomeraat financiert de Vlaamse steden en gemeenten, en dus zitten tal van Vlaamse (ex-politici) diep met hun gat in het hoogpolig pluche, te genieten van de retributies die de bank hen deed en doet toekomen. Dat willen de vetzakken graag tot aan hun dood blijven doen, en dus mag Dexia niet omvallen. "Want dat zou een ramp zijn," houden ze ons voor.

Voor de dames en heren profiteurs (politici) zou dat wellicht een kleine ramp zijn. Ze moeten misschien nog leningen tegen 0% rente terugbetalen, en bij een faillissement komt dat allemaal op straat.

Kan niet.

Maar goed, de bank is dus weer in de problemen nadat men in 2008 al 6 miljard staatssteun nodig had om overeind te blijven.

Is er sindsdien iets veranderd? Heeft de bank maatregelen genomen? Niet werkelijk. De directie van Dexia bleef schutteren en geld stoppen in bodemloze putten. Zo heeft men 15 miljard aan staatsleningen uitstaan in Griekenland, Italië, Spanje en Portugal, en hoewel de rest van de beleggingen - naar eigen zeggen - vastligt in kredieten aan instellingen en bedrijven met een goede kredietwaardigheid, is de kredietwaardigheid van de bank al lang geen AAA+ meer.

De aandelen kelderen, waardoor ook de aandelen die de Belgische overheid in 2008 kreeg, in ruil voor de staatssteun, in waarde zakten van €9,90 naar €1,40, en een miljardenverlies voor de overheid betekenen. Toch durfde premier Yves Leterme vanmorgen nog te spreken over "latent verlies", en "feitelijke winst van honderden miljoen".

Leterme moet uiteraard wel vertrouwen hebben, want zijn eigen geblunder in - niet alleen - deze zaak mag vooral niet te ongekleed de straat op. Als het al geblunder was, en geen kwaad opzet van het rapaille dat ons land en ons geld bestuurt.

Maar wat maakt het nog uit wat ze zeggen? Ze liegen alles aan elkaar, en als dat niet lukt liegen ze nog meer. Dexia had de Europese stresstest doorstaan. Jean-Luc Dehaene was na de stresstest in de wolken, vanwaar hij de laatste dagen met een noodgang naar beneden is komen donderen. Maar wat is die stresstest nu waard wanneer de 'geslaagden' enkele maanden later moeten toegeven er helemaal niets van te bakken?

Heef men gefraudeerd bij het afleggen van de test? Heeft de afnemer van de test weggekeken bij de vele 'foute antwoorden'? Of was die hele stresstest een ambtelijke aanfluiting, zoals zoveel wat de overheid doet meer voor de vorm is dan werkelijk substantieel? Was het misschien natte vinger-werk zoals de kredietwaardigheidsbeoordelingen van de ratingbureaus, waarvan de laatste tijd steeds luider en door steeds gewichtiger personen gezegd wordt dat de kredietbeoordeling gekocht dient te worden. Wie S&P te weinig betaalt krijgt een lagere rating, zoiets. Is het daarom dat een kerngezonde familiebank als Argenta het moet stellen met een rating van BBB+, terwijl ING (in een zelfde schuitje als Dexia, maar met meer dan een dubbel bedrag op de balans) nog steeds kan bogen op een A-rating?

Een faillissement is een veel te dure operatie. Met 500 miljard aan uitstaande leningen, waarvan een flink deel (meer dan de Belgische staat zich kan veroorloven) onder het garantiestelsel valt is de bank een olifant in de porseleinkast. Zolang die olifant stil blijft zitten waar 'ie zit blijft het servies wellicht heel, al ziet het er niet uit, zo'n beest in zo'n kast. Maar een zwalkend of vallend Dexia zal niet alleen het servies breken, maar de hele kast en wellicht een nog groter deel van het interieur ruïneren. Daarnaast zitten er nog enkele olifanten in de kast, die ook niet al te lekker uit hun ogen kijken. Ongecontroleerde bewegingen van deze beesten betekenen het einde van de kast, van het interieur, van het hele huis.

Wat dan wel gedaan?

Hoe krijg je een kudde uit de kluiten gewassen olifanten uit een porseleinkast zonder potten te breken? Zonder de kast te beschadigen? Dat kan niet. Zeker niet als we te maken hebben met beleidsbepalers die zeggen geen olifanten te zien. Die zelfs nauwelijks weten waar de kast staat. Hun porselein staat niet in de kast.

Misschien moeten we het porselein afschrijven, de kast demonteren en wennen aan een samenleving zonder porselein. Porselein was sowieso een slecht idee. Het ziet er aardig uit, in de kast, maar het breekt gemakkelijk, zeker als je er olifanten bij laat.

Weg met dat spul dus, en op naar een degelijk servies in een kast waar geen olifanten inpassen. Weg met bestuurders en politici die olifanten geschikte huisdieren vinden, terwijl ze hun handen al vol hebben aan een teddybeer. En weg met nieuwsmedia die niets anders doen dan zich afvragen of de olifant niet beter naast de soepterrine zou staan.