Er heerst totale chaos

27 oktober 2011
Door Arjan Plantinga

Om maar eens te beginnen met een oude anekdote: Een luxueus cruiseschip voer langs een klein, schijnbaar onbewoond eilandje. Op het strand ging een man met lang haar en een lange baard, gekleed in lompen, volledig uit zijn dak. Hij zwaaide met zijn armen en sprong gaten in de lucht. Een passagier van het cruiseschip vroeg aan de kapitein wie die man was. "Geen idee," zei de kapitein. "Maar hij doet dat elk jaar als we hier langskomen."

Iedere mens, zelfs psychopaten als Dick Cheney of Jan Peter Balkenende, vindt zichzelf een goed mens. Joseph Stalin of Ariël Sharon zullen gerekend hebben op een goede plaats in de hemel, de Rothschilds zien zichzelf als filantropen, Lloyd Blankfein durfde zelfs hardop te zeggen het werk van God te doen en Kim Kardashian zal werkelijk geloven ergens talent voor te hebben.

Toch zijn al deze mensen, en met hen enkele duizenden, zo niet tienduizenden anderen, medeverantwoordelijk voor de ellendige situatie waarin de planeet zich bevindt. Hun egoïsme, hun materialisme, hun boosaardigheid hebben ons hier gebracht. Zouden we deze situatie in één woord moeten omschrijven, dan zouden we kiezen voor het woord 'chaos'.

Want, dames en heren, er heerst chaos op deze planeet. Het is een georganiseerde chaos. De distributienetwerken functioneren, treinen rijden, vliegtuigen vliegen, er komt water uit de kraan, elektriciteit door de kabel en als je regels overtreedt is er - zeker als je het doet uit wanhoop, woede of dronkenschap - een reële kans dat je gepakt wordt en daarvoor moet boeten.

Maar we zijn morsig. We zijn slordig. We laten gaten vallen. We zijn lui en we letten niet goed op. We laten de zaken op hun beloop, lopen de kantjes eraf en gooien er veel te vaak met de pet naar.

En daar is van geprofiteerd. Daar is op schandalige, maar te verwachten wijze van geprofiteerd. Gebruikmakend van alle zwaktes die echte mensen kenmerken hebben kwaadaardige wezens een disproportioneel grote invloed op de gang van zaken gekregen, hebben ze veel te grote stukken van de taart voor zichzelf gereserveerd, en hebben ze er al doende een enorme kolerebende van gemaakt. Van die kolerebende profiteren dan weer onnoemelijk veel andere, minder getalenteerde boosaardige wezens op onnoemelijk veel verschillende manieren, en dat alles heeft ertoe geleid dat er zoveel zand in de radarwerken van het systeem gestrooid is dat de hele boel binnenkort tot stilstand dreigt te komen.

Waarom hebben we dat niet eerder gemerkt?

Eeeeeh....

Veel mensen hadden dat al wel eerder gemerkt, maar niemand in Luilekkerland wilde het horen. Het is daarom dat ik het artikel begon met de oude zeemansanekdote. De mensen die het lang geleden al merkten dat het hier op zou uitdraaien werden nauwelijks gehoord of gezien. En als ze wel werden gehoord of gezien werden ze weggelachen, niet begrepen, voor gek verklaard en gemarginaliseerd. Vermoord zelfs.

Sterker: er waren mensen die het nog langer geleden hebben voorzien. Ze maakten bij de oprichting van hun land - de VS - zelfs wetten om te voorkomen dat de slechteriken, die ze jaren lang hadden bestreden, zouden doen wat ze de afgelopen honderd jaar hebben gedaan. Ze schreven voor hoe wij de zaken zouden moeten aanpakken om te voorkomen dat de situatie zou ontstaan waar we ons nu in bevinden.

Ze stelden wel een belangrijke voorwaarde: de wetten en voorschriften zouden enkel effect hebben wanneer ze vehement worden gehandhaafd, wanneer elke burger alert zou zijn op het instandhouden van de basisprincipes en wanneer misbruik direct met wortel en tak zou worden uitgeroeid. Burgers moesten wel hun politieke en andere leiders op de vingers kijken, kort houden, terugfluiten wanneer ze buiten de lijntjes kleurden, en het recht in eigen hand nemen wanneer ze merkten dat leidinggevende figuren een loopje namen met de basisprincipes van een gezonde samenleving.

Die vooruitziende mensen waren de Founding Fathers, en ze legden hun gedachten over een rechtvaardige, democratische samenleving, waarin elke hardwerkende burger, en ook de minder hardwerkende burgers, in vrijheid en met gelijke kansen konden streven naar vrede en geluk, vast in de Amerikaanse Grondwet en in de Bill of Rights. Die principes werden door vele Europese democratieën overgenomen en een eeuw lang boekte de vrijheid, de democratie en de menselijke samenleving serieuze vooruitgang. Langer zelfs.

Maar het ging mis. De mensen waren kort van geheugen. Ze vergaten de waarschuwingen van de Grondleggers, raakten te verknocht aan hun gerieflijke leventje en hadden geen zin meer in politiek engagement, in maatschappelijke activiteiten en het wakker toezien op de algemene gang van zaken in het land waarin ze leefden.

Zij die dat wel deden - met heel vaak geen ander doel dan er misbruik van te maken - cultiveerden de luiheid van de werkende mens, maakten ze wijs dat politiek en economie toch veel te ingewikkeld waren om je vermoeide hoofd mee te pijnigen na een dag hard werken.

"Laat dat maar aan ons over."

En zo geschiedde.

Politiek werd al snel weer een zaak van een kleine elite. Beslissingen werden genomen zonder medeweten van de ongeïnteresseerde burger en alle nobele principes werden al rap overboord gegooid, om plaats te maken voor regels en wetten die alleen de makers van die regels en wetten en hun vrindjes bij de banken en in de industrie ten goede kwamen.

Het gevolg was chaos. Is chaos.

Enorme chaos.

Chaos die anno 2011 dusdanig uit de klauwen gelopen is dat helemaal niemand er nog een zinnig woord over weet te zeggen. Niemand weet wat er gebeurt, waarom het misloopt, waar het schoentje wringt. Of misschien is dat verkeerd uitgedrukt. We weten wel waar het schoentje wringt, maar niemand weet waar te beginnen met het oplossen van het probleem. Er zijn zoveel druppels die de emmer doen overlopen dat het onbegonnen werk is ze allemaal op te vangen.

We leven in een wereld van leugens en bedrog, van mythes en sagen.

Er zijn regels om vervuiling van het milieu tegen te gaan. Toch wordt het milieu op levensbedreigende wijze vervuild door de industrie. Gedumpt afval. Lekkende en exploderende kerncentrales. Er zijn wetten tegen het leegvissen van de zeeën en oceanen, maar de zeeën en de oceanen worden aan een schrikbarend tempo leeggevist. Er zijn wetten om de ontbossing en de illegale houtkap tegen te gaan, maar de grote, oeroude regenwouden in de tropische zones worden aan een angstaanjagend tempo omgehakt en afgebrand, de habitats van miljoenen onschuldige dieren voor altijd vernietigd, soorten voor altijd weggevaagd. Er zijn wetten tegen het vergiftigen van mensen en tegen de kwakzalverij. Toch mag de stuitend rijke farmaceutische industrie de mensheid volproppen met de meest onzinnige medicijnen, die de mensen alleen maar zieker maken, waardoor ze nog meer medicijnen nodig hebben. Er zijn wetten tegen fraude, er zijn wetten tegen misbruik, er zijn wetten tegen diefstal, moord, verkrachting en mishandeling, wetten tegen oplichting, valsheid in geschrifte en tegen volksverlakkerij. Toch nemen fraude, misbruik, diefstal, moord, verkrachting, mishandeling, oplichting, valsheid in geschrifte en volksverlakkerij epidemische vormen aan in onze wereld.

Er zijn zelfs wetten tegen woekeren, maar woekeren heeft zich in onze moderne samenleving bewezen als een van de meest lucratieve vormen van misdaad. Zo lucratief dat de beoefenaars van de woekerpraktijken tot de machtigste personen op de planeet gerekend worden. Woekeren staat in hoog aanzien. Woekeren is cool. We noemen deze woekeraars banken en we willen er allemaal een stukje van.

Maar we zijn ervoor gewaarschuwd. En we wilden het niet horen. "Lang leve de lol," was het credo van de TV-generatie. De culturele uitingen van de laatste vijftig jaar werkten het allemaal in de hand. Slim zijn was uit, rijk zijn was in. Slimmeriken in elke film van de laatste dertig jaar waren of nerds, of werkten voor de CIA. Politiek was saai, engagement was zóóóó 1980, de vredesbeweging stierf een stille dood, socialisme werd verketterd en iedereen werd rechts. Arm of rijk; ze waren rechts. Vol luie haat en onbegrip

We werden dom gemaakt terwijl ons langs alle kanten werd verteld hoe slim we wel niet waren. We vlogen toch naar de maan? Vonden video en CD uit? De computer? De GSM? De satelliet? De live voetbaluitzending, Oei, wat waren we slim. Zo slim dat we niet in de gaten hadden dat de tak waarop we zaten werd afgezaagd en we ons aan de verkeerde kant van de zaag bevonden.

U weet allemaal met welke onzinnige zaken we ons de laatste twintig jaar hebben bezig gehouden. Ik begin niet nog eens aan een opsomming. U weet het best! We hebben de waarschuwing van de Amerikaanse Grondleggers naast ons neergelegd, lieten de banken en politici maar begaan, en nu, nu het bijna te laat is, komen we op straat, schrijven we op het internet, spreken we er schande van aan de toog, in de kantine of op verjaardagsfeestjes. Zijn we verontwaardigd. Wordt er bezet.

En nog hebben we het niet echt in de gaten.

Maar dat kan ook bijna niet meer.

Wat gaan we eraan doen? Wie gaat het doen? Wanneer gaan we beginnen? Is er nog iets aan te doen? Over heel de wereld demonstreren mensen. De berichten uit Brussel doen vermoeden dat ze het daar nog steeds niet willen begrijpen. Of ze het begrijpen het juist heel goed, en durven het niet uit te spreken; durven het niet uit te spreken omdat in de ontstane chaos andere machten doorslaggevend zijn geworden, omdat in de ontstane chaos alle rede verloren gegaan is, omdat regeringsleiders door duistere figuren, profiteurs van de chaos, met de dood bedreigd worden, soms effectief vermoord. Omdat er in de ontstane chaos mensen aan de touwtjes zijn gaan trekken die niet aan de touwtjes moesten trekken, en omdat er in de ontstane chaos zoveel van dat soort mensen aan zo verschrikkelijk veel verschillende touwtjes zijn gaan trekken dat niemand nog weet wie aan welk touwtje trekt. Trek maar! En zie maar wat ervan komt.

"Oeps, dat was Khadaffi..."

"Maakt niet uit, jongen. Blijven trekken!"

Hoe krijgen we de geest ooit terug in de fles? Is dat wel de bedoeling? Wat zal de demonstranten bewegen naar huis te gaan? Nachtvorst? Hoe kunnen de burgers ooit weer tevreden zijn, wetende wat ze nu weten, en wetende welke rekening ze gepresenteerd zullen krijgen? Gaat er ooit een politieke leider opstaan die werkelijk weet hoe orde te scheppen in de chaos die alles dreigt te verzengen? Zullen wij hem of haar wel herkennen? Willen herkennen? Kunnen herkennen? Of zullen we gewoon maar snel de eerste geloven die zegt het op te zullen lossen, om vervolgens weer vlug naar ons favoriete kookprogramma te gaan kijken?

Er is geen weg terug.

Er heerst totale chaos.

De overheersende deterministische inslag van de mensen dwingt ons te denken dat iemand het willens en wetens zover heeft laten komen. Dat klopt maar ten dele. Velen droegen hun steentje bij. Miljoenen droegen een klein steentje bij, sommigen al wat grotere en enkele kwamen met hele rotspartijen aanzetten; bergketens, zo u wilt. Maar niemand was op zichzelf beslissend, en dat maakt de oplossing des te moeilijker.

Laten we daarom bij het begin beginnen. Het begin dat zijn wij, wij allemaal. Wij moeten weer gaan opletten, geïnteresseerd zijn, meedoen, meedenken, niet alleen maar lol maken en netwerken.

En we moeten hen die de grootste steentjes hebben bijgedragen aan de ellende en de chaos er het eerst uitpikken. We weten allemaal wie dat zijn en wat ze hebben gedaan. Pluk ze er tussen uit, en ga steeds een trapje lager. Maak een einde aan de chaos, handhaaf de wetten en de regels die er zijn. Maak een einde aan de vervuiling, de vernietiging, de kaalslag, de moord en doodslag, de mishandeling. Maak een einde aan de mishandeling van alles wat de planeet mooi maakt. Neutraliseer de psychopaten. Maar begin bij het begin.

Wie moet dat doen?

De mensen die we daarvoor hebben aangesteld, samen met de mensen die worden betaald om dat mogelijk te maken, maar vooral ook samen met de gewone man, die in slaap gevallen is. We hoeven de boel niet af te breken, er zijn geen bloedige oorlogen tegen Moslims, Grieken of Chinezen nodig. Zeker geen oorlog! Het systeem is er, het werkt. Het werkt alleen niet goed, omdat te veel mensen nalaten te doen en te zeggen wat gedaan en gezegd moet worden.

Zeg het!

Doe het!!

Yes, we can!