Het draait allemaal om eerlijkheid
De mythe van de Europese schuldencrisis

8 oktober 2011
Door Mike Whitney

Niemand is tegen eenheid. En niemand is tegen een sterk, vereend Europa. Mensen zijn wel tegen het beleid; beleid dat de lonen verlaagt, staatsbezit privatiseert, werkloosheid vergroot en recessies verlengt. Daar zijn mensen tegen. De mensen die auto's in brand steken en vechten met de politie in Athene doen dat niet omdat ze tegen eenheid zijn. Waar ze wel tegen zijn is beleid dat de lasten van de financiële crisis op hun bord legt. Het gaat hier om eerlijkheid, niet om eenheid.

Al meer dan een jaar horen we over de schuldencrisis, die zich van het ene Europese land naar het andere verplaatst. Vergeet echter niet dat de problemen waren voorspeld lang voordat ze in Griekenland aan de oppervlakte kwamen. Vanaf het prilste begin van de euro waarschuwden de experts voor de structurele tekortkomingen van de opbouw van de monetaire unie en dat het tot een catastrofe zou leiden.

En zo geschiedde.

Waarom is iedereen dan zo verbaasd? En waarom geven de politici en de centrale banken zo graag de Grieken de schuld? Het is een structureel probleem. Het heeft helemaal niets te maken met te veel uitgeven, begrotingstekorten of "luie Grieken". Dat zijn drogredenen, stokken om mee te slaan. De eenheidsmunt was gedoemd te eindigen in een catastrofe, tenzij er maatregelen zouden worden genomen om de fiscale arena te egaliseren. Wat bedoelen we daarmee?

Om dat te begrijpen kijken we eerst even naar een stukje uit een artikel van Delusional Economics, die een en ander in een duidelijke context plaats:

“…het Europese model is gebaseerd op het feit dat Duitsland een industriële grootmacht is die de lonen zeer laag heeft gehouden ten opzichte van zijn productiecapaciteit, in vergelijking met de buurlanden. Hierdoor exporteren ze veel meer dan ze invoeren, en lijken ze een duurzame economie gerealiseerd te hebben. Maar om dat mogelijk te maken moesten veel andere Europese landen meer invoeren dan ze uitvoeren. Met de eenheidsmunt in het achterhoofd hadden landen met verschillende productiecapaciteiten de keuze tussen een arbeidsmarkt of een schuldenmarkt als antwoord op de Duitse exportreus. Gezien de vrijgave van de bankensector en de illusie van een symmetrisch kredietrisico over heel de EU, kozen veel landen voor de weg van de minste weerstand: schulden. Daardoor stonden ze Duitsland toe door te gaan met hun export naar de rest van Europa, in de waan dat het allemaal heel duurzaam was. We zien nu allemaal hoe dwaas die gedachte was. Weinig politieke wil aangaande fiscale politiek, het verlies van nationale monetaire instrumenten, gederegulariseerde, grensoverschrijdende banken en de eenheidsmunt creëerden een systeem dat volledig uit evenwicht was.

We zijn nu aangekomen op een punt waar dat gebrek aan evenwicht tot een crisis heeft geleid. De schulden in de landen rondom Duitsland hebben in dit model een onhoudbare situatie gecreëerd. Maar alle partijen zijn schuldig. De exportlanden (Duitsland) kunnen niet zonder de schuldenlanden (de PIIGS) omdat die met hun steeds nieuwe schulden de Duitse export betalen en de bankensector in leven te houden. Wanneer je dan van de schuldenlanden eist dat ze stoppen met het uitgeven van geld lazert het hele kaartenhuis in elkaar. En dat zien we nu gebeuren."

(“Europe must Choose”, Delusional Economics)

En dus, beste lezer, vraag je nu eens af hoe het kan dat de slimbo's van de ECB dit scenario niet vooraf hebben kunnen bedenken.

Het is onvergeeflijk, zeker wanneer je weet dat er vooraf keer op keer voor gewaarschuwd zijn. En nu heerst er dus chaos op de beurzen, arbeiders protesteren, en de Eurozone glijdt richting de afgrond. Was het niet goedkoper en eenvoudiger geweest om de critici van de jaren '90 van de vorige eeuw wat meer aandacht te geven?

Iedereen had kunnen weten dat er een gebrek aan evenwicht zou ontstaan tussen de schuldenlanden en de exportlanden. Dus op het moment dat de banken en andere financiële instellingen hun boeken begonnen vol te stouwen met staatspapieren van de schuldenlanden - denkend dat die net zo veilig waren als die van Duitsland - hadden er toch in Brussel alarmbellen moeten gaan rinkelen? Ze hadden toch moeten inzien dat wanneer Griekenland te veel hooi op de vork zou nemen en zijn schulden niet meer zou kunnen afbetalen, de banken miljarden zouden verliezen? Maar niemand zei iets. Waarom niet?

Was het misschien omdat de banken vette winsten maakten met de veel hogere interesten op de papieren van de PIIGS-landen? En keek de ECB daarom de andere kant op?

We kunnen het op dit moment niet met zekerheid zeggen, maar wat wel zeker is, is dat de obligatiegekte van de banken heeft bijgedragen aan de huidige crisis.

Kijk eens naar deze uitleg van Streetlight blog:

“Een factor die crisislanden gemeen hebben is dat ze zonder uitzondering in de periode 2000-2007 de grootste tekorten hadden op hun lopende rekening in de Eurozone. Het verband tussen begrotingstekorten en de crisis is echter veel minder sterk. Sommige crisislanden hadden belangrijke begrotingsoverschotten in de jaren voor de crisis, terwijl andere landen in de Eurozone met een groot belastingtekort geen crisis kenden. Dit kan er op wijzen dat een toename van de kapitaalstromen (investeringen), en dus niet begrotingstekorten, aan de basis van de crisis lag"

('What Really Caused the Eurozone Crisis?', The Streetlight blog)

Dat zou betekenen dat de crisis niet werd veroorzaakt door begrotingstekorten. Veel crisislanden hadden zelfs te maken met begrotingsoverschotten toen de crisis zich manifesteerde. Het probleem was de eindeloze stroom buitenlands kapitaal die maar bleef komen. Eens de kapitaalstroom opdroogde - BOEM! - was er een crisis. Nog een stukje van Streetlight blog dat een en ander kan verduidelijken:

“Alles bij elkaar lijkt het erop dat de crisis in de Eurozone eerder systematisch dan lokaal is. Met andere woorden: hoewel ze niet steeds de juiste beslissingen hebben genomen, hadden de PIIGS-landen te maken met sterke externe krachten, met een onophoudelijke toevoer van buitenlands geld die ineens stopte. Dat duwde ze richting crisis. Het was doorgestoken kaart."

"Het is zinvol de macro-economische geschiedenis van de zuidelijke EU-landen in het licht van deze interpretatie nog eens te evalueren. De tekorten op de lopende rekening waren niet het resultaat van fiscaal mismanagement of overdadige consumptie , maar een eerder een noodzakelijk en onvermijdelijk gevolg van de enorme toename van kapitaalstromen uit het binnenst van de Eurozone.

(“What Really Caused the Eurozone Crisis?, The Streetlight blog)

Mijn God! Dus de crisis was helemaal niet het gevolg van "uit de hand gelopen uitgaven" of "luie Grieken", maar van plotseling opdrogende toevoer van buitenlands kapitaal. Waarom is er dan geen wetgeving gemaakt om deze vernietigende stroom van buitenlans kapitaal een halt toe te roepen?

Dat zou minder winst hebben betekent voor de haute finance, en dus is er zelfs nooit over gesproken.

En waarom bedenken de beleidsmakers nu tal van strafmaatregelen tegen de arbeiders in de met schulden verzwaarde landen, terwijl het duidelijk is dat het de toezichthouders hebben gefaald bij het tegengaan van dit monstrueuze gebrek aan evenwicht?

Dat is eenvoudig te beantwoorden: arbeiders hebben geen invloed op regeringen, en dus kunnen de verliezen eenvoudig, zonder veel gedoe op hun worden afgeschoven. Gewoon de lonen verlagen, sociale voorzieningen afschaffen en de pensioenfondsen plunderen. Uiteindelijk worden de schulden terugbetaald en worden de aandeelhouders beloond voor hun waardeloze investeringen. Het is klassenstrijd op zijn Europees.

Wie wil er nu lid zijn van een dergelijke Unie?

***

Origineel: 'The European Debt Crisis Myth'
Vertaling© door Arjan Plantinga