De maffiabazen van de markten

27 juli 2011
Door Prof. Wolfgang Berger

Wie zijn dat, de markten, waar iedereen bang voor is? Ze brengen regeringen zo ver hun volk in de miserie te drijven. Ze veroorzaken hongersnoden. Ze dwingen regeringen ertoe hun parlementen te omzeilen, wetten te breken en binnen enkele dagen valschermen van honderden miljarden op kosten van de belastingbetaler uit de hoge hoed te toveren - geen alternatief. Zijn "de markten" een abstracte onzichtbare kracht die boven alle politieke macht uittorent? Boven elk recht van zelfbestemming en de wil van het volk?

Op 30 juni werd in Brussel de internationale organisatie Finance Watch opgericht, als tegenwicht voor de 700 lobbyisten, die met een budget van €400 miljoen per jaar de belangen van de financiële sector behartigen. In Washington werken 3.000 lobbyisten voor de financiële sector - meer dan vijf per congreslid. Hun jaarlijkse budget bedraagt US$ 5 miljard. Zulke krachtsverhoudingen zorgen er mede voor dat de landen van deze planeet - misschien met uitzondering van China - niet vanuit de regeringsgebouwen bestuurd worden, maar vanuit de wolkenkrabbers van de financiële reuzen in The City en op Wall Street.

De rentevoeten in de landen van de Eurozone waren jarenlang vrijwel gelijk. In november 2009 hebben de markten het dan voor elkaar gekregen renteverschillen af te dwingen op basis van verschillen in kredietwaardigheid. De markten zijn de seismografen van de ratingbureaus die geld verdienen aan die verschillen. Deze ratingbureaus worden betaald door de investeringsbanken, wiens waardepapieren ze beoordelen. Uiteraard levert een AAA-rating meer geld op. De winsten van ratingbureaus Fitch en Standard & Poor zijn tussen 2000 en 2007 verdubbeld, de winst van Moody's verdrievoudigde zelfs tot US$ 2,2 miljard.

De ratingbureaus hebben de kredietwaardigheid van individuele Eurolanden verlaagd. Daardoor zijn aflossingsverzekeringen (CDS) tegen deze landen zeer lucratief geworden. De rijke Eurolanden wisten dat het ontsporen van het eerste land van het Eurospoor het ontsporen van de hele trein tot gevolg zou hebben. Zweden moest door de praktijken van de ratingbureaus al de kosteloze kinderopvang afschaffen. Canada moest zijn spoorwegennetwerk van de Grote - tot aan de Atlantische Oceaan privatiseren.

De terechtstelling van de Grieken
De Neue Züricher Zeitung meldde op 14 juni 2011, dat "investeerders die in Griekse obligaties met een looptijd van twee jaar zouden investeren een in de hele EU gegarandeerde rente van 25% opstrijken". Toen deze privé-investeerders door de Duitse regering werden opgeroepen deel te nemen aan het reddingsplan voor Griekenland vond de woordvoerder van de banken, Josef Ackermann de discussie "ganz unglücklich" en dreigde hij ermee dat de markten dat negatief zouden opnemen.

Op 30 juni 2011 stemde Ackermann dan toch in met een aandeel van 1% in de Griekse schuldenlast. Een schijntje... De banken zouden ook helemaal niet afzien van deze 1%, maar ze investeren in Griekse staatsleningen. Daarmee was de regeling op kosten van de belastingbetaler politiek verdedigbaar. De miljarden stromen sowieso niet naar Griekenland, maar verdwijnen voor het grootste deel direct in de zakken van de investeerders. De ratingbureaus hebben er dan voor gezorgd dat zelfs de minimale bijdrage van 1% niet doorging door ermee te dreigen de euro af te knallen.

"Als het de ratingbureaus en financiële alchemisten lukt een stijging van de rente op Spaanse en Italiaanse staatspapieren van 7% te bewerkstelligen dan is het eindspel rond de euro begonnen. Spanje en Italië passen onder geen enkel valscherm," schrijft Stephan Schulmeister.

Dan is - dankzij Europese domheid - de positie van de dollar als wereldreservemunt verzekerd. Zuid-Europese staten zullen afzinken naar de status 'precair' en de Europese Unie onderwerpt zich met haar lidstaten aan het majesteitelijke geweld van de ratingbureaus. Ook de VS-autoriteiten zijn daarin machteloos. Het efficiënte lobbywerk van de financiële sector heeft weten te bewerkstelligen dat de bankentoezichthouder in de VS (Securities and Exchange Commission) systematisch afgeslankt is, zodat nu een degelijk onderzoek naar de praktijken van de banken niet meer haalbaar is.

Voor de Grieken was een sanering van de schulden een bevrijding geweest, maar ze zijn niet bij machte iets dergelijks erdoor te drukken. De besparingen duwen het land ondertussen steeds dieper in de ellende.

Middels Griekenland heeft het bankiershuis Goldman Sachs tijdig en in het geheim een bom onder de Eurozone gelegd en daarmee het voortbestaan van de dollar als wereldreservemunt voorlopig veilig gesteld.

De toenmalige Griekse regering werd in 2001 tegen een honorarium van 300.000 dollar en een krediet van meerdere miljarden geholpen de boeken dermate geraffineerd te vervalsen dat aan de criteria voor toetreding tot de Eurozone werd voldaan. De bureaucraten in Brussel hebben het perfide spel niet doorzien.

Op een moment dat elke Amerikaanse staatsburger belast was met zeven keer meer schuld dan elke Griekse burger, en de euro de dollar als wereldreservemunt had kunnen aflossen hebben de ratingbureaus Griekenland wegens te hoge schuld en Spanje wegens te weinig schuld lager ingeschaald. Daardoor konden pensioenfondsen en vele openbare fondsen niet meer in leningen aan deze landen investeren. De VS behielden hun AAA_rating, de koers van de Amerikaanse staatspapieren steeg, de rentevoeten daalden. Portugal moest voor tienjarige leningen 11% betalen, de VS slechts 3%.

De markten ondergraven de democratie
Wie zijn dat, de markten, waar iedereen bang voor is? Ze brengen regeringen zo ver hun volk in de miserie te drijven. Ze veroorzaken hongersnoden - Jean Ziegler sprak van "honderdmiljoen moorden". Ze dwingen regeringen ertoe hun parlementen te omzeilen, wetten te breken en binnen enkele dagen valschermen van honderden miljarden op kosten van de belastingbetaler uit de hoge hoed te toveren - geen alternatief. In de VS werden zes miljoen gezinnen door de banken uit hun huizen gezet.

Zijn "de markten" een abstracte onzichtbare kracht die boven alle politieke macht uittorent? Boven elk recht van zelfbestemming en de wil van het volk? Boven de onaantastbare menselijke waardigheid, die toch door onze grondwet verzekerd zou moeten zijn? Boven het recht op leven, vrijheid en het nastreven van geluk, zoals in de visie van de Amerikaanse founding fathers? Zijn deze markten dan sterker dan elk militair geweld? Effectiever dan alle aanslagen van terroristen?

Voor de wet mogen alle mensen dan gelijk zijn, maar de wetten worden gemaakt en uitgevoerd in het belang van hen die de gelijkheid van alle mensen voor de wet vervangen hebbn door de gelijkheid van euro's en dollars. Traders op Wall Street hebben regeringsmedewerkers omgekocht, de boeken vervalst, klanten bedrogen, geld witgewassen, schijnverliezen gedekt, geholpen bij belastingontduiking, valsheid in geschrifte en bedrog gepleegd en nog zo veel meer. Ze hebben daarvoor een straf van US$ 1 miljard aanvaard.

Credit Suisse heeft een boete van $ ½miljard gekregen, Deutsche Bank $ 554 miljoen, die UBS $ 780 miljoen, Citibank, JP Morgan en Merrill Lynch elk $ 385 miljoen, AIG $ 1,6 miljard en Bank of America zelfs $ 8,5 miljard - steeds was daaraan een afspraak om van verdere vervolging af te zien gekoppeld, ofwel met de openbaar aanklager ofwel met de belastingdienst.

In tegenstelling tot maffiabazen die tegen de lamp liepen is geen van de verantwoordelijken dus strafrechtelijk vervolgd. De heren waren weliswaar - zoals Marcus Antonius eens over Marcus Iunius Brutus zou hebben gezegd - corrupt, pleegden moorden en hielpen de wereld naar de klote, maar het waren respectabele mensen. Maar wie zijn die mensen die de hele wereld in de ban houden?

Corrupte kerels beheersen de markten
Henry M. Paulson begon zijn carrière als plaatsvervangend minister van Defensie. Als CEO van Goldman Sachs was zijn jaarsalaris US$ 37 miljoen. Toen hij in 2006 minister van Financiën werd, moest hij Goldman Sachs-aandelen ter waarde van US$ 485 miljoen verkopen. Dankzij een wet die Bush I er nog snel doorgedrukt had was de opbrengst van de verkoop belastingvrij.

De CEO van bankhuis Merrill Lynch verdiende in 2006 en 2007 $ 90 miljoen, en kreeg bij zijn afscheid een aandelenpakket van $ 131 miljoen en een gouden handdruk van van $ 30 miljoen. Zijn opvolger kreeg voor 2007 nog $ 87 miljoen. Merrill Lynch werd in december 2008 door de staat gered en overgenomen door de Bank of America. Maar niet voordat de hoogste bazen zich nog even een succesaandeel van $ 121 miljoen uitbetaalden. Na de redding met belastinggeld incasseerde het management boni ter hoogte van $ 3,6 miljard.

Op 16 september 2008 ging Lehman Brothers failliet. Een onderzoek toonde aan dat de investeringsbank boeken verfraaid had en al weken voor de instorting insolvent was. De vijf heren aan de top van de bank hebben zichzelf voor de periode 2000 - 2007 een succesaandeel van $ 1,1 miljard uitbetaald die ze na het faillissement mochten houden. De directie van de bank beschikte over zes privéjets en een aantal helikopters, en CEO Richard Fuld had zijn eigen lift, die hem direct naar de 31e verdieping bracht. Bij zijn ontslag kreeg hij een gouden handdruk van $ 500 miljoen.

Martin J. Sullivan heeft met de financiële producten van 's werelds grootste verzekeringsmaatschappij AIG in 2008 een verlies van $ 11 miljard gefabriceerd. Daarna werd AIG genationaliseerd. De huidige minister van Financiën Timothy F. Geithner heeft daarvoor $ 150 miljard belastinggeld uitgetrokken, en geen beroep gedaan op privé-investeerders. Bij zijn ontslag werd Sullivan meegedeeld dat hij zijn volledige loonpakket zou behouden, en een maandelijks honorarium als adviseur van $ 1 miljoen zou krijgen.

De AIG-vestiging in Londen had 400 medewerkers die tot 2007 $ 3,5 miljard aan salaris kregen uitgekeerd. Dat is dus gemiddeld 9 miljoen per jaar per medewerker. De baas van de vestiging had een jaarsalaris van $ 35 miljoen. Joseph St. Denis, die uit protest tegen dergelijke praktijken ontslag nam, werd tijdens de jaarvergadering van de aandeelhouders uitgejouwd. Mislukkelingen als hij, die er niets van begrepen, kregen uiteraard geen cent.

In 2008 verzekerde Henry Paulson met een reddingspakket van $ 700 miljard belastinggeld het overleven van de Amerikaanse financiële industrie. In 2009 en 2010 hebben Morgan Stanley en Goldman Sachs hun managers wederom succespremies van tientallen miljarden uitbetaald. Goldman Sachs-CEO Lloyd D. Blankfein - "Wij doen Gods werk" - verdiende in 2010 een salaris van 20 miljoen dollar en bezit G S-aandelen ter waarde van een half miljard.

De New Yorkse hedgefundmanager John Paulson verdiende in 2007 $ 3,7 miljard. In 2010 wist hij zijn jaarsalaris te verhogen tot $ 5 miljard - dat is bijvoorbeeld per dag meer dan wat hier te lande de top van het bankwezen per jaar opstrijkt. Het strafrechtelijk onderzoek van de SEC vanwege bedrog van John Paulson samen met Goldman Sachs is met de betaling van 500 miljoen afgekocht.

Na mij de zondvloed-mentaliteit
Een ingenieur produceert technische vooruitgang. Een bankier produceert niets. Integendeel. Hij vernietigt werkgelegenheid, spaargelden, pensioenen, opleidingskansen, levensverwachtingen en zelfs hele levens. Een bankier verhoogt de nood, de vertwijfeling en de honger in de wereld. Toch verdient de gemiddelde bankier of hedgefundmanager 100 keer meer dan een ingenieur.

De premies van de bankiers op Wall Street stegen van $ 9 miljard in 2002 tot $ 33 miljard in 2006. Het gemiddelde salaris van een ambtenaar in de VS is $ 20.000. Het gemiddelde salaris van een medewerker van Goldman Sachs bedraagt $ 600.000. "Wie zijn ogen niet gebruikt om te zien, zal ze nodig hebben om te wenen," schreef ooit Jean-Paul Sartre.

Bankhuis Goldman Sachs - "Gods plaatsvervanger op Aarde" - heeft voor $ 40 miljard waardeloze hypotheken verkocht, waarvan $ 22 miljard aan AIG, en wedde in alle stilte op de ondergang van de Amerikaanse hypotheekmarkt. Tegelijkertijd verzekerden ze zich voor een premie van 150 miljoen tegen het faillissement van AIG.

Er werden nieuwe financiële producten bedacht die gericht waren op maximale verliezen voor de kopers. Tijdens de parlementaire hoorzitting over de financiële ellende hielden de afgevaardigden Goldman Sachs-CEO Lloyd Blankfein voor dat dat crimineel was. Zijn antwoord: "In samenhang met het optimaliseren van de markt is dat geen misdaad." Zijn collega van Citibank vergeleek deze opmerking in een commentaar met de ondergang van de Titanic: "We moeten dansen zolang de muziek speelt."

De wereldwijde handel met deze vreemde, voor de echte wereld waardeloze waardepapieren heeft inmiddels een volume van meer dan $ 600.000 miljard bereikt - het tienvoudige van het BNP van heel de planeet. Zolang de regels van het spel blijven zoals ze zijn hebben de financiële instituten die deze papieren uitgeven en ermee handelen de macht de wereld op elk gewenst moment in de afgrond te storten - of daar in ieder geval mee te dreigen als ze hun zin niet krijgen.

De Amerikaanse financieel journalist Max Keiser noemt deze financiële Mogols "papierterroristen", en de Amerikaanse president Abraham Lincoln (1809 - 1865) erkende: "De financiële sector is despotischer dan een monarchie, schaamtelozer dan een dictatuur en egoïstischer dan de bureaucratie. Ze zal haar heerschappij uitbreiden tot alle rijkdom in slechts enkele handen verzameld en de republiek vernietigd is."

Lincoln werd vermoord.

En dat terwijl de financiële centra in Londen en New York vandaag zouden kunnen worden opgedoekt zonder dat de wereld daar verder iets van zou merken.