|
||||||||||
Oorlog was voor mij altijd een strijd tussen mensen met idealen, hoe maf of (on)eervol die ook mochten zijn, tot ik midden in de Mexicaanse drugsoorlog verzeilde - een oorlog die inmiddels zo'n 40.000 mensen (voornamelijk burgers) het leven heeft gekost. - en alle spelregels overboord konden. Dit is oorlog in de 21e eeuw en van een heel andere orde. De drugsoorlog in Mexico is onlosmakelijk verbonden met het dagelijks leven. In Ciudad Juarez, de meest moorddadige stad ter wereld, zijn markten en t winkelcentra gewoon open; Sarah Brightman gaf er onlangs een concert. Toen ik er een maand geleden voor het laatst was bezochten de inwoners cafés en restaurants en ontmoetten ze vrienden - duivelse roekeloosheid of uitgeput door een jarenlange zichzelf opgelegde avondklok? Jarenlang was het 's avonds griezelig stil geweest op straat, en griezelig is het nog steeds, dit gewone, bizarre dagelijks leven dat steeds weer wordt verstoord door geweervuur en pistoolschoten. Op het eerste gezicht lijken de strijders echt te geloven in hun strijd: controle over de smokkelroutes naar de Verenigde Staten. Maar ook al zou dat de enige verklaring zijn; het feit dat het om drugs gaat wortelt de oorlog stevig in onze postideologische, postmorele en postpolitieke wereld. De enige strijd is die om de vette winsten uit de chemicaliën waar de VS en Europa high van worden. Daarbij is het frappant dat in een door de politiek beheerste samenleving als Mexico er geen rechtse/fascistische 'orde en gezag'-beweging is ontstaan tegen de kartels. Ook is er geen links verzet vanuit bijvoorbeeld de vakbonden. Het volksverzet tegen de post-politieke soldaten van de kartels wordt geleid door de dichter Javier Sicilia, die onlangs een één week durende vredesmars organiseerde, na de moord op zijn zoon. Daarnaast is er vooral onder de vrouwen in de samenleving - thuis, op het werk en in de achterbuurten - veel verzet tegen deze 'oorlog van mannen'. Maar het gaat hier niet alleen om een oorlog tussen de drugskartels. Juarez is geïmplodeerd naar een staat van misdadige anarchie. De bendes, die zich gedragen als bedrijven, hebben het geweld uitbesteed aan bendes waar al of niet een band mee hebben. Die bendes concurreren met de corrupte politie voor opdrachten. Het leger speelt dan weer zijn eigen, onduidelijke rol. Een oorlog tussen de kartels is een te simpele verklaring van de situatie in Juarez. Vorig jaar vermoordden twee kinderen hun ouders. Gevraagd naar het waarom antwoordden ze: "Omdat we het konden." De cultuur van straffeloosheid strekt zich uit van deze kinderen helemaal naar de top - de hele stad is een criminele organisatie. Niet geheel toevallig staat Juarez ook model voor de kapitalistische economie. Nieuwe strijders voor de kartels worden gerekruteerd vanuit de enorme maquiladora - samenwerkende fabrieken, waar arbeiders voor het absolute minimumloon goederen maken die belastingvrij naar de VS worden geëxporteerd. Nu is het voor die bedrijven nog goedkoper geworden het werk in Azië te laten doen, en zetten ze zonder blikken of blozen hun Mexicaanse werknemers op straat. Daarmee drijven ze veel van hen direct in de armen van de drugskartels. Juarez is een groot uitzendbureau voor smokkelaars en moordenaars. In de stad heerst een diep geloof in de vrije markt. "Het is een stad die draait op handel en afval," zegt Julián Cardona, een fotograaf die het verval van de stad in beeld heeft gebracht. "Moord en verslaving zijn economische activiteiten, en de economie is volledig gebaseerd op wat er gebeurt wanneer je mensen als vuilnis behandelt. Helemaal een oorlog in de 21e eeuw dus. Cardona vertelt dat hij ontelbare keren is gevraagd naar zijn mening over de vredesmars van Javier Sicilia. Zijn antwoord: "Hoe kun je demonstreren tegen de markt?" De oorlog in Mexico is echter niet alleen onderdeel van een post-politieke, post-morele wereld. Het maakt deel uit van het gewelddadige hyper-materialisme, waarbij de enige overgebleven ideologie - gepredikt en in de praktijk gebracht door 'legitieme' politici, zakenmensen en bankiers - hebzucht is. Mario Trevino, een zeer dappere man uit Reynosa, dat onder controle staat van het Golf Kartel zei het volgende over de moordenaars en de kartels: "Het zijn weerzinwekkende lieden die doen wat ze doen omdat ze dit jaar niet gezien kunnen worden in hetzelfde shirt als vorig jaar. Ze moeten een nieuw shirt hebben, van een ander, duurder merk." Hoe banaal dat ook is: het is wat de oorlog in Mexico anders maakt dan andere oorlogen. Uiteindelijk gaat het namelijk helemaal nergens over. Het hoort ook bij de kakofonie van digitale communicatie van onze tijd. De moordenaars posten hun gruwelijkheden met veel plezier op YouTube en trekken veel kijkers. Je vindt de daders en hun filmpjes op een scala aan websites en narco-blogs. Maar in een tijd waarin iedereen een boodschap lijkt te hebben en die uitdraagt, zijn de drugskartels helemaal niet geïnteresseerd in het overbrengen van een boodschap. Wel in het uitoefenen van de controle over de boodschappen van anderen. En is dat geen postmoderne democratie pur sang? Maar waarom is de Mexicaanse drugsoorlog zo gruwelijk? Steeds weer lezen we over inventieve perversiteiten als de afgestroopte huid van het hoofd van een slachtoffer op een voetbal naaien, de onthoofde lijken van slachtoffers op z'n kop van een brug laten bungelen of mensen onderdompelen in een zuurbad, zodat hun ledematen oplossen terwijl doctoren ze bij bewustzijn houden. De gruwelijkheden hangen wellicht nauw samen met de nutteloosheid van de oorlog. De wreedheden zitten in en komen voort uit het nihilistische karakter van de strijd. De zucht naar geweld reflecteert de hebzucht en wordt na verloop van tijd een product op zich. Drugskartels zijn geen bonte creatie van verschillende multinationals, en ook niet de hufters die het vuile werk doen voor de mondiale economie - het zijn pioniers. In hun zakelijke logica en modus operandi tonen ze hoe de economie zich in de toekomst zal herschikken. De Mexicaanse kartels brachten de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst al in de praktijk lang voordat die bedacht werd - en ze gedijen er goed op. Het Mexicaanse bloedbad is een uitwas deze tijd waarin de wereld effectief wordt bestuurd door internationale banken, banken die volgens Antonio Maria Costa, het vroegere hoofd van de afdeling Drugs & Misdaad van de Verenigde Naties, al tientallen jaren worden rechtgehouden door het witwassen van de enorme winsten uit de drugshandel. Kartelbazen en hun handlangers kunnen moeilijk rondrijden in vrachtwagens vol met contant geld. Ze hebben bankrekeningen nodig. Politieke leiders zouden deze vette bankrekeningen moeiteloos kunnen blokkeren, zoals ze dat hebben gedaan met de bankrekeningen van 'terroristen' en dictators waar ze van af willen. Toch doen ze dit niet, en de redenen mogen duidelijk zijn: de gegoede burgerij van het kapitalisme en hun politieke poulains zijn afhankelijk van dit geld. Dat weerhoudt ze er uiteraard niet van in de media de schone schijn op te houden en van leer te trekken tegen drugshandel en drugsgebruik. Daarom is de oorlog in Mexico een blik op de toekomst. Deze oorlog hoort niet in de 19e eeuw met zijn imperialistische oorlogen, niet in de 20e eeuw met zijn ideologische, raciale en religieuze oorlogen, maar helemaal in deze tijd onder het juk van een wereldwijde economie en een tijdgeest die wordt bepaald door maniakaal materialisme dat we niet wensen in te tomen. Het is de onvermijdelijke oorlog die voortvloeit uit het op hol geslagen kapitalisme. Twaalf jaar geleden schreven Chuck Bowden en Julian Cardona hun boek 'Juarez: The Laboratory of Our Future' (Juarez het laboratorium van onze toekomst). Ze hebben nooit kunnen bevroeden hoe juist die titel was. In een meer recent boek, 'Murder City', stelt Bowden het op een andere manier: "Juarez is niet het verval van de sociale orde. Juarez is de nieuwe orde." *** Orig.: 'The
Drug War is the Inevitable Result of Capitalism Gone Mad;
Ciudad Juarez is All of Our Futures'
|
|
|||||||||
|
||||||||||
