De Afghanistan-documenten van Wiki Leaks
Schieten op de boodschapper

8 augustus 2010
Door Mark Steel, The Independent

Waarom zeggen de regeringen van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië dat het lekken van militaire documenten "het leven van onze soldaten in gevaar heeft gebracht"? Wij zijn het namelijk voor wie deze informatie verborgen is gebleven, niet de Taliban. Zo betreft een aantal van de onthullingen tot nu toe achtergehouden details van burgerslachtoffers. De Afghanen in de regio waren daar waarschijnlijk al wel van op de hoogte. Ik kan me namelijk niet voorstellen dat er als volgt op de gepubliceerde documenten is gereageerd: "Wel, wel, ik heb de documenten gelezen. Weet je nog die familie wiens huis door dat Amerikaanse vliegtuig aan puin was geschoten, toen vervolgens het hele dorp uitliep om drie dagen te rouwen en wraak te zweren en toen we allemaal naar de begrafenis zijn geweest? Die waren dood."

Een illustratief verhaal in de documenten beschrijft hoe mariniers na een explosie in maart 2007 het vuur openden op voorbijgangers terwijl ze de tien kilometer terug naar hun basis reden en daarbij 19 burgers vermoordden, waaronder een 19-jarig meisje op een akker, automobilisten en een oudere man. In hun rapport schreven ze slechts dat ze na de explosie "terugkeerden naar de basis". Dat was correct. Ze vergaten alleen enkele kleinigheden. Maar ik veronderstel dat je door alle opwinding die terug naar de basis rijden nu eenmaal met zich mee brengt gemakkelijk vergeet wat er nog allemaal gebeurd was die middag. Zoals het feit dat je zojuist de halve buurt had neergemaaid met een automatisch vuurwapen. Die formulieren zijn ook zo gecompliceerd. Wie zou er geen fouten maken bij het invullen na zo'n vermoeiende dag?

Andere documenten gaan over de pogingen om de plaatselijke bevolking te paaien. In een document staat: "Het dorp Mamadi is definitief anti-coalitie. Ze willen niets met ons te maken hebben." En er zijn meerdere van zulke vaststellingen, waaronder een ontwapenend positief verhaal over een bezoek aan een school in Nuristan. We lezen: "Ze waren vriendelijk en wilden met ons praten. Sommigen bekogelden ons met stenen maar het leek allemaal in een goede sfeer plaats te vinden." Duidelijk geval van soldaten die worden onthaald op de vriendelijke , traditionele Nuristaanse groet met het gooien van stenen. Zoals iedereen weet moet je je in Nuristan pas zorgen maken als men gewoon 'Hallo' zegt. Dan heb je ze pas echt beledigd. Maar als je ze ziet komen en ze keilen meteen een paar flinke keien naar je harses dan zien ze je praktisch als familie.

Een ander bezwaar tegen de lekken is nog onwaarschijnlijker: dat de informatie van geen belang is omdat het gebeurtenissen van een paar jaar geleden betreft, toen deze problemen nog niet opgelost waren. En inderdaad, een aantal van deze burgerslachtoffers vielen zo lang geleden als 2008, toen de oorlog nog in zijn kinderschoenen stond, nog maar net zeven jaar oud. Zoals elke militaire expert u kan vertellen zijn er altijd grote problemen in de eerste zeven jaar van een oorlog. Pas daarna, in jaar acht, valt alles in de plooi en wordt het rustiger.

Het belangrijkste verweer tegen de documenten is de traditionele aanpak waarbij de leugens, de rampen en de doden genegeerd worden en men in plaats daarvan woedend wordt op degene die een en ander aan het licht bracht. Wanneer je melding maakt van een moord bij de politie verwacht je niet de volgende dag de krant open te slaan en het volgende te lezen: "De politie deelt mee dat ze er alles aan zullen doen om de zieke geest aan te pakken die heeft onthuld dat er een moord gepleegd is."

Als het allemaal zo goed zou gaan in Afghanistan zouden ze het namelijk niet zo erg vinden dat er wat documenten naar buiten zouden komen over de omvang van de corruptie. Tenzij ze natuurlijk kinderachtig zouden zijn: "Oh, het gaat allemaal zo goed dat het erop lijkt dat we in september naar huis kunnen. De democratie is hersteld en alle krijgsheren hebben een taakstraf gekregen. We wilden het brengen als een leuke verrassing en nu hebben jullie het helemaal verpest."

Maar in plaats daarvan bewijzen de documenten dat het wapenarsenaal van de Taliban veel uitgebreider is dan toegegeven, dat het Afghaanse leger tot op het bot corrupt is en dat een overwinning zeer onwaarschijnlijk is - iets heel anders dus dan de officiële verklaringen dat het allemaal volgens plan gaat.

Geheimen zijn essentieel. Niet vanwege het gevaar dat de informatie bij de vijandige strijders terecht zou komen, maar vanwege het gevaar dat we erachter komen hoe de vork werkelijk in de steel zit. Want we zouden zomaar kunnen concluderen dat het hebben van een leger in Afghanistan zonder aanwijsbare reden dat leger en de Afghanen in gevaar zou kunnen brengen.