CELAC
Een Amerikaanse unie zonder de VS?

1 december 2011
Door Arjan Plantinga

In Caracas, Venezuela vindt morgen en zaterdag een conferentie plaats met als doel de oprichting van de Community of Latin American and Caribbean States (CELAC), die moet dienen als tegenhanger van de Organisation of American States (OAS).

In de CELAC worden alle Amerikaanse staten behalve de VS en Canada verenigd. De eerste stappen voor de oprichting werden gezet in februari 2010 en lijken onder andere geïnspireerd door de staatsgreep tegen president Manuel Zelaya van Honduras.

Tijdens de tweedaagse conferentie van dit weekeinde zullen vijf thema's op de agenda staan: de formele oprichting van de Unie, het besluitnemingsproces en de politieke structuur; onafhankelijke energievoorziening; sociale ontwikkeling, inclusief voedselvoorziening, gezondheidszorg en onderwijsbeleid; milieubeheer; de wereldwijde economische crisis en de consequenties; en het losmaken van de Wereldbank en het IMF.

Staatshoofden van 32 landen hebben hun aanwezigheid toegezegd, met uitzondering van Costa Rica, dat zijn vicepresident afvaardigt. De Venezolaanse president Hugo Chavez heeft 2 december uitgeroepen tot een nationale feestdag, maar ook zeer strenge veiligheidsmaatregelen afgekondigd voor de duur van de conferentie. Zo zal het dragen van wapens - toegestaan in Venezuela - tot 5 december verboden zijn, en mogen vrachtwagens zwaarder dan 3,5 ton tijdens de conferentie de stad niet in.

Ook cultureel gezien zal Caracas geheel in het teken staan van de historische conferentie, met tal van festivals in heel Caracas, en vrijwel alle musea en theaters die hun programmering hebben aangepast.

"De oprichting van CELAC is een gebeurtenis die de geschiedenis van dit continent zal veranderen," verklaarde cultuurminister Pedro Calzadilla de enorme hoeveelheid festiviteiten.

Een Venezolaanse politiek analist noemde de oprichting van CELAC het einde van de OAS: "Die organisatie zal wel blijven bestaan, maar het zal niet meer hetzelfde politieke gewicht hebben als voorheen, omdat het de doelstellingen niet verwezenlijkt heeft. De OAS heeft nooit problemen opgelost. Het heeft ze alleen maar groter gemaakt. De mensen staan op het punt getuige te zijn van een van de belangrijkste gebeurtenissen in de geschiedenis van Venezuela en Latijns Amerika... CELAC zal zich bekommeren om de historische behoeftes van de mensen."

Hugo Chavez was zelf niet minder opgetogen over de nieuwe organisatie, die eigenlijk zes maanden geleden al het levenslicht had moeten zien. Toen werd de conferentie echter op het laatste moment afgeblazen vanwege de gezondheid van de Venezolaanse president.

"Er wordt een nieuw organisme geboren. Dit is werkelijk historisch," zei Chavez in een televisietoespraak. "Hoe lang duurt nu al onze strijd? Het is een eerste stap, nog geen overwinning. Het gevecht begon in 1820, na 300 jaar van verovering, onderdrukking en volkerenmoord door Europese machthebbers."

Chavez zegt dat hij volledig genezen is van de tumor waaraan hij begin dit jaar in Cuba werd behandeld. "Ondanks alle geruchten verbaast het me hoe energiek hij eruit ziet," zei een Westerse diplomaat. "Hij komt op mij absoluut niet over als een man die stervende is." Chavez hoopt tijdens de verkiezingen in oktober 2012 voor zes jaar herkozen te worden, hetgeen vooral in de Verenigde Staten niet met veel vreugde ontvangen wordt.

De 33 landen die samen de CELAC zullen vormen hebben een gezamenlijk inwonertal van 600 miljoen mensen, en zijn samen de grootste exporteur van voedingsmiddelen. Cuba, geroyeerd als lid van de OAS in 1962, is ook aangesloten.

Hoewel Chavez nog steeds enorm populair is in eigen land en in heel Latijns-Amerika en Venezuela van een armlastig Derde Wereldland inmiddels heeft veranderd in een natie die kwa levensstandaard inmiddels vergelijkbaar is een land als Roemenië of Bulgarije, laat de oppositie geen kans onbenut om hem via de zwaar door de VS gesubsidieerde - vrije! - media onder vuur te nemen. De laatste tijd gebeurt dat vooral door steeds weer nieuwe twijfels te zaaien over zijn gezondheidstoestand.